Wiek XIX, a w szczególności jego pierwsza połowa to lata największego rozkwitu Barda – stałego bogacenia się i rozwoju przestrzennego. Miasto żyło przede wszystkim z przybywających tu stale pątników.
Największe domy w śródmieściu to gospody i zajazdy. O mur kościoła opierały się kramy, w których sprzedawano rozmaite towary, dewocjonalia i pamiątki. W Bardzie funkcjonowali piekarze, szewcy, tkacze. Wśród nielicznej społeczności Barda funkcjonowało ponadto wielu artystów, aż dwóch bowiem rzeźbiarzy, piekarz specjalizujący się w wypieku pierników, odlewca wosku, szklarz i pieczątkarz, którzy niewątpliwie zatrudnieni byli przy wyrobie dewocjonaliów, wotów i innych pamiątek sprzedawanych pielgrzymom.
Na początku XIX wieku dokonały się istotne zmiany w ustroju Barda. Zniesiony został urząd wójtowski i w zamian utworzono magistrat (Zarząd Miasta), uniezależniony od Ząbkowic Śląskich i Kamieńca Ząbkowickiego.
Samorząd miejski został powołany rozporządzeniem królewskim z 1808 roku stanowiącym, iż miasta stały się odtąd podmiotami prawa publicznego. W obręb Barda została wtedy włączona wieś Radkowice (niem. Haag), leżąca po prawej stronie Nysy Kłodzkiej. Organem uchwałodawczym była wyłaniana w drodze wyborów rada miejska. Wybory do samorządu miejskiego nie były powszechne, wprowadzono wysoki cenzus majątkowy, co spowodowało praktyczną monopolizację rad przez osoby wywodzące się z bogatego mieszczaństwa – wprowadzono zasadę, że mieszczanie wybierają deputowanych do rady miejskiej.
Deputowani mieli mieć wpływ na administrację miejską i podejmować decyzje prawodawcze dotyczące gminy. Władze wykonawczą sprawował magistrat powoływany przez radę gminy na 6 lat - miał wykonywać decyzje deputowanych i kierować administracją miejską. Pracami magistratu zarządzał burmistrz. Dzięki pracy O. Józefa Schwetera („Wartha. Geschichte dis es Wallfahrtsortesu Und der Wallfahrten danin”, Schwiednitz, 1922 r.) możemy poznać nazwiska burmistrzów, którzy sprawowali swój urząd w XIX wieku i ich najważniejsze zasługi dla miasta:
Burmistrz Józef Klesse (1810-1818), w 1812 r. zakupił zegar na wieżę kościelną, dzieło mistrza Franz'a Nave ze Słupca.
Ignac Guettler, Matthaeus Rudolf Strauss i Johann Hintringer sprawowali swe urzędy tylko przez krótki czas. Ostatni z nich zlecił wybrukowanie ul. Noworudzkiej.
Burmistrz Klapper sporządził w roku 1826 dokładną listę z liczbą pielgrzymów, zarówno tych pruskich jaki i austriackich.
August Schoenwiese, właściciel Gospody pod Złotym Lwem, przeniósł szpital do budynku szkolnego na zachód od plebanii, gdyż rząd królewski zajął dawne budynki szpitalne przy moście nad Nysą, aby uzyskać więcej miejsca na rozszerzenie i rozbudowanie mostu. Budynek dawnej szkoły kupił burmistrz za 452 talary i przekształcił ją w ratusz. Dotychczasowy ratusz przy Placu Kościelnym nr 1 został sprzedany w tym samym roku przez władze miasta w ręce prywatnego inwestora. Ten natomiast przebudował ratusz w Gospodą pod Czarnym Orłem.
Franz Plaschke podwyższył podatki do 841 talarów. Narastające niezadowolenie wśród mieszkańców przyczyniło sie do rezygnacji burmistrza ze stanowiska (13 grudnia 1838 r.).
Joseph Schnaubelt, wybrany 20 sierpnia 1839 roku, z poświęceniem oddawał sie pracy na rzecz pielgrzymek. Po upływie sześciu lat urzędowania Zarząd Miasta wybrał go ponownie na urząd burmistrza. 18 listopada 1845 Rada Krajowa w Ząbkowicach Śląskich w osobie hrabiego Strachwitz'a wprowadziła Schnaubelt'a na urząd, ale już w 1847 roku został burmistrzem w Ziegenhals.
Gierasch z Świdnicy, zlecił w 1848 roku prace nad rozszerzeniem ulicy Głównej o 6 łokci poprzez zwężenie Gospody pod Czarnym Niedźwiedziem i zbudował studnię. 16 marca 1850 roku kupił od właściciela Gospody pod Złotym Słońcem Josepha Rupprecht'a za 150 talarów 15 morgów ziemi i 87 łokciów kwadratowych jako własność gminy. W sierpniu tego samego roku zlecił majstrowi Lauterbachowi z Wojborza budowę Remizy Strażackiej. Jej istnienie miało uspokoić wzrastające uczucie zagrożenia pożarami w związku ze wzmożonym ruchem komunikacyjnym wśród pielgrzymów i mieszkańców miasta.
Karl Drewitz, właściciel założonej w Bardzie w 1842 r. apteki, został burmistrzem z dniem 14 sierpnia 1851 r. Mimo, iż Drewitz sam był protestantem to jednak był on zawsze przychylny i życzliwy katolikom. Starał sie także wspierać miasto i pielgrzymów. Systematycznie brał udział w warcie przy grobie Jezusowym i w uroczystościach Bożego Ciała czym zyskał sobie uznanie i sympatię wśród księży. Miał zamiar rozbudować most nad Nysą, jednak zamysł ten spotkał się z sprzeciwem ze strony Zarządu Miasta (15 sierpnia 1859 r.)
Robert Tepper, asystent policyjny ze Szklarskiej Poręby, burmistrz z dniem 18 stycznia 1866 r. Zlecił budowę dzisiejszego ratusza od 3 sierpnia 1867 r. mistrzom budowy Nengensinthowi i Siegelowi z Barda. Jednak już 13 kwietnia 1868 ten niezwykle aktywny burmistrz miasta złożył wymówienie.
Anton Brandt z Zobten, wyróżnił się przede wszystkim swoją pobożnością i gotowością pomocy biednym. Ponieważ konieczna była nowa placówka dla Szarych Sióstr doprowadził on do uchwalenia w Zarządzie Miasta 3 grudnia 1869 r. postanowienia. A dotyczyło ono dokładnie opłat w wysokości 5 lub 6 groszy jakie mieliby płacić leczący się u Szarych Sióstr chorzy za opiekę i leczenie. Zatrudnił także lekarza dla potrzebujących i biednych w osobie dr. Beit'a.
Julius Flieger, królewski kanclerz Sądu Powiatowego, przejął urząd burmistrza w dniu 20 października 1873 r. w miejsce Brandt'a, który zrezygnował z dalszej kadencji 5 czerwca tego samego roku. Jednak już po niespełna roku, bo 1 czerwca 1874 Flieger także złożył rezygnację ze stanowiska.
Emanuel Arttelt, Sekretarz Prywatny Rady Państwa w Kłodzku. Był niezwykle aktywny i przedsiębiorczy za co został wybrany na burmistrza miasta Pyskowice latem 1878 r.
Karl Donath, emerytowany dyrektor poczty, zrezygnował ze stanowiska już 20 stycznia 1879 roku.
Richard Schueller, emerytowany porucznik z Wrocławia, protestant, miał szarmancki styl bycia i poczucie sprawiedliwości. Jednak już po 2 latach odszedł z pełnionego przez siebie urzędu.
Johannes Ochmann, kupiec wrocławski, 8 października 1882 r. objął kierownictwo Zarządu Miasta. W kwietniu 1885 roku, z reputacją wyśmienitego burmistrza miasta objął stanowisko Przewodniczącego Zarządu Miasta Lubomierz.
Piotr Troska, emerytowany referent z Wrocławia, otrzymał w nowym głosowaniu wszystkie głosy. We wrześniu 1887 r. przeforsował decyzję o brukowaniu nawierzchni głównej ulicy w Bardzie. W tym samym roku 15 października ten szlachetny, pobożny i doświadczony burmistrz został wybrany na Prezydenta Miasta Głogówek. Zarząd Miasta wybrał więc teraz kogoś ze swego grona.
Adolf Hintringer, właściciel Gospody pod Złotym Lwem. Jego matka Henriette, urodzona w Bardzie, należała do Katolickiej Wspólnoty Kościelnej. Ze swoich obowiązków urzędowych wywiązywał sie dobrze. Zmarł 29 lipca 1896 r. a jego następcą został Adolf Moschner z Nowej Rudy.
