Nauka o nauce

Nauka o nauce to międzywydziałowe koło doktorantów Uniwersytetu Wrocławskiego. Tematem interdyscyplinarnej dyskusji jest m.in. pytanie w jakim stopniu nauka o nauce sama może być nauką. Dociekana skupiają się także na próbie wskazania źródeł naukowości, teoretycznych problemów związanych z samym pojęciem nauki, ale także problemów z pogranicza nauki, które wyrastają dzięki jej nowatorskim odkryciom w dziedzinie genetyki, fizyki itp.

Logo z różnych przyczyn nie zostało wykorzystane, jest jednak przedstawioną przeze mnie propozycją. Nazwa koła stanowi prawdziwe wyzwanie i pole do popisu. Prezentowany tu znak jest tylko jedną z wielu możliwości.

Litera „o” została wzięta w potrójny nawias. W ten sposób uwagę zwraca pytanie o prawomocność orzekania pewnej dziedziny ludzkiej aktywności o sobie samej. Czy nauka posiada prawo orzekania o sobie i jakie epistemologiczne oraz ontologiczne konsekwencje to ze sobą niesie? Co to znaczy mieć siebie za przedmiot badań? Czy zachowane zostają naukowe kryteria, czy zostaje rozdzielona funkcja badacza i obiektu badanego? Potrójny nawias i stopniowanie jego ważności występuje w logice i matematyce: dwóch ścisłych naukach teoretycznych o, wydawać by się mogło, bardzo jasnych zasadach. Okazuje się jednak, że nawias jest symbolem, który umożliwia łączenie i odseparowanie niektórych elementów w sposób zmieniający znaczenie składni całego sformułowania i sugerujący nawet inną kolejność działań. To właśnie uwikłanie w lingwistyczne znaczenia jest nierzadko źródłem filozoficznych i wszelkich innych problemów związanych z definiowaniem rzeczy.

Litera „o” przypomina zarazem koło, czy okrąg, a więc symbol pełni, jedności, nieskończoności. Wydaje się, że kres ludzkich dociekań zostanie ograniczony nie tyle przez to, że wszechświat jest miejscem skończonym znaczeniowo i da się go w całości poznać, ale po prostu przez kres naszej jakże niepewnej egzystencji na tej planecie, jako gatunku stanowiącego zagrożenie dla siebie samego. Wzbraniamy się od zaakceptowania czynnika ludzkiego w nauce, szukając jej odwiecznej i obiektywnej prawdy. Socjologia nauki oraz filozofia nauki pokazują jednak naukę jako zjawisko społeczne i procesy podejmowania decyzji nie mające nic wspólnego z jej górnolotnymi założeniami.

Dążyłam do tego, aby logo w prosty, ale metaforyczny sposób ukazywało ten wielopoziomowy wymiar zdawałoby się prostego zwrotu „nauka o nauce”. Kolor czerwony podkreśla wagę tych nawiasów, których przesunięcie powoduje bardzo ważną zmianę znaczeniową. Nawiasy koncentrują się wokół pustego okręgu jakim jest litera „o”…naszej próby zamknięcia niewiadomej, wymykającej się nam wiedzy w skończoną siatkę językowych znaczeń.